Đầu tư chứng khoán và đầu cơ có nhiều điểm tương đồng do đều có mục đích là đi tìm kiếm lợi nhuận. Tuy nhiên không phải nhà đầu tư nào cũng phân biệt được rõ hai khái niệm này. Nắm được bản chất cùa đầu tư và đầu cơ giúp cho nhà đầu tư có phương án lựa chọn tốt nhất trên thị trường.
Đầu tư chứng khoán
Đầu tư chứng khoán là hoạt động kinh doanh vốn vào doanh nghiệp với mục tiêu tạo ra nguồn thu nhập ổn định có thể đánh giá được. Đầu tư đòi hỏi sự chỉn chu, bài bản trong quá trình phân tích đối tượng được đầu tư và thường diễn ra trong thời gian tương đối dài.
Đầu cơ
Đầu cơ (speculation) là việc nhà giao dịch chứng khoán thu lợi nhuận từ việc mua bán, tích lũy hay bán khống các loại tài sản tài chính như cổ phiếu, tiền tệ, hàng hóa, bất động sản. Đây là hình thức diễn ra trong ngắn hạn, kiếm lời nhờ sự biến động mạnh của thị trường và chênh lệch về giá.
Nếu như nhu cầu thị trường cao tức là có nhiều người tham gia ở trạng thái mua nhiều dẫn đến tăng giá và ngược lại nếu cung cao thì sẽ đẩy giá xuống, tùy theo vị thế người giao dịch mà sự tăng giảm đó đem lại lợi nhuận cho họ. Vì vậy, đầu cơ đem lại lợi nhuận rất cao nhưng kèm với đó là rủi ro cao không kém.
Phân biệt đầu tư và đầu cơ
| Tiêu chí | Đầu tư | Đầu cơ |
| Mục đích | Mong muốn mức lợi nhuận ổn định và bền vững trong thời gian dài. | Muốn thu được lợi nhuận lớn trong thời gian ngắn. |
| Thời gian | Nắm giữ tài sản trong một khoảng thời gian dài hạn (thường lớn hơn 1 năm) | Nhà đầu cơ nắm giữ hàng hóa hay tài sản trong thời gian ngắn. |
| Vấn đề quan tâm | Quan tâm đến giá trị thực của tài sản đó. | Chủ yếu quan tâm đến sự biến động của giá cả trên thị trường. |
| Tính rủi ro | Rủi ro thấp, những nhà đầu tư thường có tính cách thận trọng và ưa thích sự chắc chắn. | Đầu cơ là hoạt động đem lại rủi ro cao, đồng thời những nhà đầu cơ cũng thường là những người ưa mạo hiểm |
| Tâm lý | Tâm lý thận trọng, kiên nhẫn và có tầm nhìn dài hạn. | Nhà đầu đầu cơ thường rất nhanh nhạy, táo bạo, đón đầu thị trường và có khả năng nắm bắt tâm lý đám đông. |
| Vốn | Sử dụng nguồn vốn tự có để đầu tư hoặc đôi khi sử dụng vốn vay nhưng chỉ trong thời gian ngắn và với tỉ lệ nhỏ | Phần lớn sử dụng tiền đi vay, tận dụng đòn bẩy tài chính để tối ưu lợi nhuận. |
| Lợi nhuận | Lợi nhuận ngắn hạn có thể không cao. Nhưng lợi nhuận tổng kết sau một thời gian 1 hoặc nhiều năm thì thông thường sẽ có mức lợi nhuận tốt hơn các nhà đầu cơ | Tăng giảm bất thường và khó dự đoán trước được. |
| Cơ sở phân tích | Dựa trên sự phân tích chuyên sâu và các nguyên tắc cơ bản về sản phẩm tài chính đó. | Dựa trên những thông tin, yếu tố cung cầu, tin đồn và tâm lý đám đông, yếu tố lợi nhuận ngắn hạn hoặc doanh thu của doanh nghiệp. |
Như vậy, qua bảng phân tích trên chúng ta có thể phân biệt được cơ bản giữa đầu tư và đầu cơ.
